Γιατί σχηματίζουμε το θηλυκό ουσιαστικό με βάση την κατάληξη του αρσενικού (ο γραμματέ-ας) και δε χρησιμοποιούμε καταλήξεις θηλυκών, π.χ. η γραμματέ-α;

Η απάντηση δεν μπορεί να δοθεί από την επιστήμη της γλωσσολογίας, γιατί ανάγεται στη σφαίρα της κοινωνίας, και συγκεκριμένα αφορά τη θέση της γυναίκας στον επαγγελματικό χώρο. Η «αποκλίνουσα»  χρήση της κατάληξης του αρσενικού  οδηγεί σε αμηχανία και στο σχηματισμό της γενικής. Χαρακτηριστικά, η αναζήτηση στο Google (25/3/2010) δίνει

• της γραμματέα: 6.300 εμφανίσεις
• της γραμματέως: 13.400 εμφανίσεις
• της γραμματέας: 11.400 εμφανίσεις

Η πρώτη επιλογή, της γραμματέα, είναι η γραμματικά ορθή, εφόσον αντιστοιχεί στην κλίση του αρσενικού ουσιαστικού. Είναι όμως και η λιγότερο χρησιμοποιούμενη. Η δεύτερη επιλογή, της γραμματέως, που είναι η πλέον δημοφιλής, αναφέρεται στη λόγια κλίση η γραμματεύς, που δεν ισχύει πλέον. Άρα, τίθεται το ζήτημα της επιβίωσης του σχηματισμού μόνο της γενικής πτώσης. Η τρίτη επιλογή, της γραμματέας, που φαίνεται ότι είναι ιδιαίτερα δημοφιλής, είναι αντιγραμματική. Πιθανότατα οφείλεται σε επίδραση της γενικής των θηλυκών σε -α, π.χ. η χώρα, της χώρας.

Για το θέμα αυτό έχει αναφερθεί και ο Ν. Σαραντάκος τόσο στον ιστότοπό του (στην ενότητα Γλωσσικές ακρότητες) όσο και στο βιβλίο του «Γλώσσα μετ' εμποδίων». Παραθέτουμε εδώ απόσπασμα από τη διαδικτυακή του σελίδα (το κείμενο γράφτηκε ως απάντηση στο εκτενές σημείωμα "Σεμνωμάτων αναίρεσις" του Γιάννη Καλιόρη, δημοσιευμένο το 1988 στην εφημ. Καθημερινή):

«Μέμφεται ο Καλιόρης τη γραμματική που αποσιωπά τα θηλυκά των επαγγελματικών ουσιαστικών (ειρηνοδίκης, συγγραφέας, κτλ.), μια εξέλιξη σχετικά πρόσφατη, αφού πριν από τον πόλεμο "ειρηνοδίκισσα" ήταν απλώς η σύζυγος του κυρίου ειρηνοδίκη και μόνο στις τελευταίες δεκαετίες μπήκαν ορμητικά οι γυναίκες να ομορφήνουν τα έδρανα. Μα, πρόκειται για ένα πρόβλημα καινούργιο, που η ζωή ..., τώρα το λύνει. Και το λύνει η ζωή, κι όταν γίνει πιο τολμηρή η γραμματική θα ανοίξει τα μάτια της και από τους τύπους που (θα) λέγονται θα κάμει την επιλογή της... Ο κόσμος στις Τράπεζες λέει "η ταμία, της ταμίας" και στο στρατό λέει "η λοχία, της λοχίας". Μπορεί το η λοχία να φαίνεται αντιαισθητικό, αλλά πολύ πιο αντιαισθητικό είναι να υπάρχουν Θηλυκά με Σ τελικό. Και μη μου πείτε για την πρόοδο και την άνοδο, διότι εδώ έχουμε δεν έχουμε αφηρημένα θηλυκά, αλλά ζωντανά, με βυζάκια, και είναι κόντρα στη φύση να τους φοράμε αρσενική κατάληξη, είναι τραβεστισμός.

Επιπλέον, και ειδικά στην περίπτωση της ταμίας, ο καθαρεύων τύπος "η ταμίας" εκτός από αντιαισθητικός είναι και ανελλήνιστος! Αν κάνουμε τον κόπο να ανοίξουμε το Λίντελ-Σκοτ, θα δούμε ότι στα αρχαία ελληνικά ο μόνος τύπος που υπάρχει είναι ο ταμίας, η ταμία (με την έννοια της οικονόμου). Η ταμία λέει και ο 'Ομηρος, η ταμία και ο Ξενοφών της κλασικής εποχής, η ταμία και ο Λιβάνιος της ύστερης αρχαιότητας. Ο τύπος η ταμία είναι ο ελληνικός -το η ταμίας των λογίων και του Καλιόρη είναι νεοπαγής βαρβαρισμός :-))»

 Στο επισυναπτόμενο κείμενο θα βρείτε επίσης την παρουσίαση της Άννας Ιορδανίδου και της Έλενας Μάντζαρη στο συνέδριο της ΕΛΕΤΟ το 2005 σχετικά με το ζήτημα αυτό. Όπως αναφέρει και η περίληψη της παρουσίασης, ο στόχος της ήταν να ερευνήσει τη σημερινή χρήση των θηλυκών  επαγγελματικών ουσιαστικών ως όρων της δημόσιας διοίκησης και του ονοματολογίου των επαγγελμάτων, να αναγνωρίσει τις τάσεις, τις κανονικότητες και τις αποκλίσεις στη χρήση τους και να επιχειρήσει  τη διατύπωση παρατηρήσεων και προτάσεων προς την κατεύθυνση της τυποποίησης και προς την κατεύθυνση μιας πιο διευρυμένης αντιμετώπισης της θηλυκοποίησης.